Về lý thuyết.
Cần nắm toàn bộ và bao quát kiến thức Địa lý đã được học, nên học từ tổng thể đến các thành phần rồi đến chi tiết. Có thể nêu được những mảng chính sau:
- Phần nền tảng và quan trọng nhất là những vấn đề liên quan đến thế mạnh, nguồn lực phát triển của quốc gia, các địa phương về mặt tự nhiên, kinh tế - xã hội.
- Thứ hai là các vấn đề phát triển kinh tế - xã hội của nước ta, trong từng phần phải nắm rõ được hiện trạng phát triển, nguyên nhân, hậu quả có thể có của vấn đề, và đặc biệt là đưa ra được giải pháp của vấn đề.
- Thứ ba là những vấn đề kinh tế - xã hội trong từng vùng.
- Thứ tư là một phần không nên bỏ qua: vấn đề VN trong mối quan hệ với các nước trong khu vực.
Sau khi nắm vững kiến thức, các em nên làm quen với các dạng đề thi khác nhau như:
+ Nêu
+ Trình bày
+ Phân tích
+ Chứng minh
+ Lý giải (giải thích)
+ So sánh.
Tất cả các dạng câu hỏi trên đều có yêu cầu chung là phải nắm vững kiến thức và khả năng chắt lọc, vận dụng kiến thức phù hợp, khả năng tổng hợp kiến thức chứ không đơn thuần là thuộc bài.
Về kỹ năng.
- Bảng số liệu. Tính toán và nhận xét số liệu thống kê, cần chú ý: Số liệu có nội dung gì, các nội dung được cụ thể hóa ở chỉ tiêu thống kê cụ thể như thế nào. Về thời gian của số liệu thống kê (một thời điểm hay một chuỗi thời điểm), các đơn vị tính của chỉ tiêu, mối quan hệ có thể có giữa các chỉ tiêu đó... Phải làm rõ được sự thay đổi của các giá trị, các chỉ tiêu theo thời gian, phải chỉ ra được khoảng tăng hoặc giảm mang tính chu kỳ, nhưng cần tránh nêu quá chi tiết mà không nêu được nội dung chính yếu.
- Biểu đồ: Cần rèn luyện các dạng biểu đồ cột, biểu đồ đường hay đồ thị, biểu đồ tròn, biểu đồ miền. Vẽ biểu đồ đòi hỏi sự chính xác về phân chia số lượng, tỷ lệ thời gian, sử dụng các ký hiệu để thể hiện nội dung khác nhau, có ghi chú. Trên biểu đồ phải ghi đầy đủ các yếu tố khác như đơn vị, tên biểu đồ.
Học cách nhận dạng nhanh để làm biểu đồ
Phần vẽ biểu đồ hoặc phân tích bảng số liệu hầu như đề thi nào cũng có. Phần này đòi hỏi học sinh phải có kỹ năng nhận dạng để có cách làm bài nhanh nhất. Học sinh có thể dựa vào một số gợi ý sau đây để có cách lựa chọn các dạng biểu đồ cho phù hợp:
- Biểu đồ tròn: Thể hiện quy mô và cơ cấu của đối tượng (theo tỷ lệ % tương đối)
- Biểu đồ cột chồng: Thể hiện tốt nhất quy mô và cơ cấu của đối tượng (theo tỷ lệ % tuyệt đối)
- Biểu đồ cột đơn: Thể hiện sự biến động của một đối tượng qua nhiều năm
- Biểu đồ cột kép: Thể hiện sự so sánh các đối tượng khi có cùng đơn vị quan một số năm
- Biểu đồ đường: Thể hiện sự diễn biên của các đối tượng khác nhau về đơn vị qua nhiều năm
- Biểu đồ đường kết hợp với cột: các đối tượng khác nhau về đơn vị nhưng có mối quan hệ với nhau. Hoặc so sánh các đối tượng với cùng một đối tượng chung
- Biểu đồ miền: Thường dùng biểu đồ này trong trường hợp đặc biệt: ví dụ tỷ lệ xuất và nhập, cán cân xuất nhập khẩu, tỷ lệ sinh tử…
Trong việc phân tích biểu đồ nhiều khi phải đổi số liệu tuyệt đối sang số liệu tương đối. Bước này tuy rất đơn giản nhưng lại dễ nhầm lẫn. Vì thế, nên kiểm tra lại sau khi viết kết quả vào bài thi.
Ngược lại, khi phân tích bảng số liệu phải dựa vào số liệu tuyệt đối. Chú ý các mốc đột biến như tăng vượt bậc hay giảm mạnh. Khi viết phân tích cần có cái nhìn tổng thể sau đó đi từng bộ phận. Vì thế, nên có một câu mở đầu tóm lược ý ngắn gọn nhất của đề bài trước khi nhận xét từng đối tượng cụ thể.
Sử dụng Atlat.
Nếu biết sử dụng Atlat Địa lý một cách có hiệu quả thì các bạn sẽ không còn e ngại vì các địa danh và rất nhiều số liệu phải ghi nhớ. Thay vì phải nhớ hết số liệu trong chương trình, các bạn hãy học cách đọc và hiều quyển Atlat. Đây là quyển sách đã có đầy đủ các biểu đồ, các số liệu và được phép sử dụng trong phòng thi.
Các bạn cũng phải lưu ý: Để sử dụng thành thạo Atlat thì trong quá trình học phải thường xuyên học gắn với Atlat. Nhưng nếu chỉ học ôn theo quyển Atlat thì không đủ, vì đề thi sẽ vừa dựa vào kiến thức trong quyển Atlat, vừa dựa vào kiến thức trong sách giáo khoa.
Học tủ là hiện tượng phổ biến của nhiều học sinh trước đây. Một số bạn suy luận rằng, năm trước đề thi đã có câu này thì năm nay sẽ không ra nữa... Nhưng với đề thi như hiện nay (đề thi có nhiều câu hỏi ở nhiều phần khác nhau, các câu hỏi thi tốt nghiệp kiểm tra trên bình diện kiến thức rộng tránh cho học sinh học tủ, học lệch), nên nếu các bạn học tủ thì rất dễ lệch tủ, hỏng thi!
Ngoài ra, khi làm bài thì chú ý phần dễ làm trước, khó làm sau và nên làm tất cả các câu chứ không nên tập trung vào một câu nào đó. Các câu hỏi của đề thi không yêu cầu các bạn phải trả lời đến tận cùng của vấn đề một cách tuyêt đối hoàn hảo Vì vậy, các bạn cần lưu ý phân bổ thời gian cho các câu để làm bài và thời gian để xem lại tổng thể trước khi nộp bài.