Cách phòng chống các loại hình tai nạn thương tích
Tai
nạn thương tích thường được chia thành hai nhóm lớn là tai nạn thương
tích không có chủ định và tai nạn thương tích có chủ định. Việc phòng
chống tai nạn thương tích được thực hiện bằng các biện pháp phòng ngừa
chủ động và phòng ngừa thụ động.
Tai nạn thương tích không có chủ định
Tai
nạn thương tích không có chủ định thường xảy ra do sự vô ý hay không có
sự chủ ý của những người bị tai nạn thương tích hoặc của những người
khác. Các trường hợp thường gặp là tai nạn thương tích do giao thông như
tai nạn ô tô, xe đạp, xe máy, người đi bộ, tàu hỏa, tàu thủy, máy bay;
do bị ngã, lửa cháy, nghẹt thở, chết đuối, ngộ độc...
Tai nạn thương tích có chủ định
Loại
hình tai nạn thương tích này gây nên do sự chủ ý của người bị tai nạn
thương tích hay của cá nhân những người khác. Các trường hợp thường gặp
là tự tử, giết người, bạo lực thành nhóm như chiến tranh, đánh nhau,
hiếp dâm, hành hạ trẻ em, hành hạ người già, bạo lực trong trường học...
Các nguyên nhân gây nên tai nạn thương tích
Tai nạn giao thông
Là
những trường hợp tai nạn xảy ra do sự va chạm bất ngờ, nằm ngoài ý muốn
chủ quan của con người; chúng thường gây nên khi các đối tượng tham gia
giao thông hoạt động trên đường giao thông công cộng, đường chuyên dùng
hoặc ở các địa bàn giao thông công cộng khác... Do chủ quan vi phạm
luật lệ giao thông hay do gặp phải các tình huống, sự cố đột ngột không
kịp phòng tránh nên đã gây ra thiệt hại, thương tổn đến tính mạng và sức
khỏe.
Bỏng
Là
tổn thương một hoặc nhiều lớp tế bào da khi cơ thể tiếp xúc với chất
lỏng nóng, chất rắn nóng, lửa. Các trường hợp tai nạn thương tích khác ở
da do sự phát xạ của tia cực tím hoặc phóng xạ, điện, chất hóa học cũng
như bị tổn thương phổi do bị khói xộc vào cũng được xem là những trường
hợp bị bỏng.
Đuối nước
Là
những trường hợp tai nạn thương tích xảy ra khi bị chìm trong chất lỏng
như nước, xăng, dầu... dẫn đến ngạt thở do thiếu oxygen hoặc ngừng tim
dẫn đến tử vong trong vòng 24 giờ phải cần đến sự chăm sóc y tế hay bị
các biến chứng khác.
 |
| Tắm sông gây nguy cơ đuối nước (nguồn giadinh.net) |
Điện giật
Là những trường hợp tai nạn thương tích do tiếp xúc trực tiếp với nguồn điện dẫn đến bị thương hoặc tử vong.
Ngã
Là những trường hợp tai nạn thương tích do bị ngã, rơi từ trên cao xuống hoặc ngã trên cùng một mặt bằng.
Động vật cắn
Gây nên chấn thương là những trường hợp tai nạn thương tích do các loại động vật cắn, húc hoặc đâm phải vào người.
Ngộ độc
Là
những trường hợp hít phải, ăn vào, tiêm vào cơ thể các loại độc tố dẫn
đến tử vong hoặc các loại ngộ độc khác cần đến sự chăm sóc y tế. Tai nạn
thương tích do ngộ độc còn có thể do nguyên nhân ngộ độc thức ăn và ngộ
độc bởi các chất độc khác.
Máy móc
Là
những phương tiện có thể gây nên những tai nạn thương tích khi tiếp
xúc, vận hành dẫn đến các tổn thương thực thể hoặc tử vong.
Bạo lực
Là
các hành động sử dụng vũ lực đánh đập người, nhóm người, các cộng đồng
khác dẫn đến tai nạn thương tích, tử vong, tổn thương tinh thần, chậm
phát triển.
Tự tử và có ý định tự tử
Tự
tử là trường hợp có thể gây nên tai nạn thương tích như ngộ độc hoặc
ngạt thở mà có đủ bằng chứng xác định tử vong do chính nạn nhân tự gây
ra với mục đích đem lại cái chết cho chính bản thân họ. Có ý định tự tử
là hành vi do tự làm thương tổn bản thân nhưng chưa gây tử vong mà có đủ
bằng chứng nạn nhân định đem lại cái chết cho bản thân. Một dự định tự
tử có thể dẫn đến thương tích hay không dẫn đến thương tích.
Phòng chống tai nạn thương tích
Phòng chống tai nạn thương tích có thể thực hiện được qua việc phòng ngừa bằng phương pháp chủ động hoặc thụ động.
-
Phương pháp phòng ngừa chủ động đòi hỏi có sự tham gia và hợp tác của
cá nhân cần được bảo vệ, có nghĩa là hiệu quả của việc phòng ngừa phụ
thuộc vào bản thân đối tượng cần được bảo vệ có sử dụng đúng các biện
pháp phòng ngừa hay không. Mục đích của các biện pháp phòng ngừa là làm
thay đổi hành vi của cá nhân cần được bảo vệ như yêu cầu mọi người phải
thực hiện các nội quy về việc đội mũ bảo hiểm khi đi xe máy, thắt dây an
toàn khi đi xe ô tô...
-
Phương pháp phòng ngừa thụ động là biện pháp có hiệu quả nhất trong
kiểm soát tai nạn thương tích. Biện pháp này không đòi hỏi phải có sự
tham gia của cá nhân cần được bảo vệ, tác dụng phòng ngừa hay bảo vệ các
thiết bị, phương tiện đã được thiết kế để cá nhân tự động được bảo vệ.
Mục đích của biện pháp phòng ngừa thụ động là thay đổi môi trường hay
phương tiện của người sử dụng như phân tuyến đường giao thông cho người
đi bộ riêng và xe ô tô hoặc xe máy riêng để cho người đi bộ được bảo vệ
khỏi bị tai nạn thương tích do xe máy hoặc ô tô.
Các cấp độ dự phòng tai nạn thương tích
Căn
cứ vào toàn bộ quá trình xảy ra tai nạn thương tích kể từ trước khi
tiếp xúc, trong lúc tiếp xúc cho đến sau khi tiếp xúc với các yếu tố
nguy cơ; có thể phân chia thành ba cấp độ dự phòng:
Dự phòng cấp 1 là dự phòng trước khi tai nạn thương tích xảy ra
Mục
đích của việc dự phòng là không để xảy ra tai nạn thương tích bằng cách
loại bỏ các yếu tố nguy cơ hoặc không tiếp xúc với các yếu tố nguy cơ
gây nên tại nạn thương tích.
Các
biện pháp dự phòng ban đầu có thể bao gồm việc lắp đặt rào chắn quanh
các ao hồ, để phích nước nóng ở nơi an toàn mà trẻ em không với tay tới
được, sử dụng các thiết bị an toàn khi chơi thể thao...
Dự phòng cấp 2 là dự phòng trong khi tai nạn thương tích xảy ra
Mục
đích của việc dự phòng là làm giảm mức độ nghiêm trọng của các thương
tổn khi xảy ra tai nạn thương tích như đội mũ bảo hiểm xe máy để phòng
tránh chấn thương sọ não khi tai nạn giao thông xảy ra.
Dự phòng cấp 3 là dự phòng sau khi có tai nạn thương tích xảy ra
Mục
đích của việc dự phòng là làm giảm thiểu hậu quả sau khi tai nạn thương
tích xảy ra. Thực hiện biện pháp điều trị với hiệu quả tối đa là điều
kiện để giảm thiểu hậu quả của tai nạn thương tích, sự tàn tật và tử
vong. Đồng thời các biện pháp phục hổi chức năng cũng giúp cho nạn nhân
hồi phục một cách tối đa các chức năng của cơ thể.
Hiện
nay vấn đề tai nạn thương tích đang được toàn xã hội quan tâm, đặc biệt
là tai nạn thương tích đối với trẻ em do tính phổ biến cũng như mức độ
trầm trọng của nó. Vì vậy việc phòng chống tai nạn thương tích cần phải
căn cứ vào các loại hình, nguyên nhân gây nên cũng như thực hiện các cấp
độ dự phòng một cách có hiệu quả.